TS. Ngô Hải Phan: Tính đến thời điểm hiện tại, Đề án 30 đã hoàn thành giai đoạn 2 về rà soát các TTHC thuộc phạm vi chức năng quản lý của 24 Bộ, ngành.

Theo đó, sau khi tiến hành rà soát 5.421 TTHC, đã đề xuất sửa đổi, bổ sung 4.146 thủ tục, bãi bỏ 480 thủ tục, đồng thời kiến nghị thay thế 192 thủ tục, đạt tỷ lệ đơn giản hóa trung bình là 88%. Quan trọng hơn, các phương án cải cách đã được gắn với việc cắt giảm các chi phí tuân thủ cho cá nhân, tổ chức, bảo đảm việc đạt được chỉ tiêu cắt giảm 30% chi phí tuân thủ TTHC do Thủ tướng giao, ứng với gần 30.000 tỷ đồng mỗi năm.

Bên cạnh việc đơn giản hóa TTHC, Đề án đã thực hiện thành công giai đoạn thống kê TTHC, hoàn thành mục tiêu công khai minh bạch TTHC để phục vụ nhân dân. Căn cứ kết quả thống kê, tháng 10/2009, Thủ tướng Chính phủ công bố Bộ cơ sở dữ liệu quốc gia về TTHC tại 4 cấp chính quyền và công khai trên mạng internet toàn cầu, với trên 5.700 TTHC, trên 9.000 văn bản quy định và trên 100.000 biểu mẫu thống kê TTHC.

Đồng thời, chuẩn hóa và thống nhất được bộ TTHC cấp huyện, cấp xã ở mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. Việc chuẩn hóa thu gọn từ 10.000 bộ TTHC cấp xã, 700 bộ TTHC cấp huyện xuống còn 63 bộ TTHC cấp xã và 63 bộ TTHC cấp huyện tại 63 tỉnh thành phố trực thuộc Trung ương để thống nhất thực hiện tại từng địa phương.

TS. Ngô Hải Phan – Tổ phó thường trực Tổ công tác chuyên trách cải cách TTHC của Thủ tướng Chính phủ: "Doanh nghiệp, doanh nhân Việt Nam hãy tích cực chung tay cải cách TTHC”

Theo ông, để thực hiện Đề án 30 hiệu quả, trong thời gian tới, chúng ta cần thực hiện việc gì? Việc nào là tiên quyết?

TS. Ngô Hải Phan: Để thực hiện Đề án 30 hiệu quả, trong thời gian trước mắt phải tập trung nguồn lực thực thi các phương án đơn giản hóa gần 5.000 TTHC. Theo tính toán của Tổ công tác chuyên trách, cấp trung ương sẽ phải sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ 1.022 văn bản pháp luật, trong đó có 48 Luật, 12 Pháp lệnh, 183 Nghị định, 37 Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, 313 Quyết định của Bộ trưởng, 336 Thông tư và 93 văn bản khác. Cấp địa phương ước tính có trên 3.000 văn bản cần được sửa đổi, bổ sung.

Ngoài ra, các Bộ, ngành, địa phương sau ngày 14/10/2010 cần tập trung duy trì tính bền vững công tác cải cách TTHC theo Đề án 30 thông qua việc kiểm soát TTHC từ khâu dự thảo, đến khâu ban hành và thực hiện trên thực tế cuộc sống; bảo đảm kiểm soát chặt chẽ các TTHC hiện hữu cũng như các TTHC sẽ được sửa đổi, bổ sung, ban hành mới. Chính phủ cũng cần tăng cường xây dựng năng lực cho các cơ quan, đơn vị kiểm soát TTHC.

Đồng thời, tổ chức thực hiện Nghị định số 20/2008/NĐ-CP về tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị của cá nhân, tổ chức về các quy định hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh và đời sống nhân dân để kịp thời phát hiện các quy định về TTHC không còn phù hợp, gây cản trở cho hoạt động sản xuất kinh doanh.

Ông có thể cho biết Đề án 30 đã có bước đột phá gì trong việc cải cách thủ tục hành chính ở ngành Hải quan và ngành Thuế hiện nay?

TS. Ngô Hải Phan: Những cải cách TTHC ở ngành Hải quan như: mở rộng khai hải quan điện tử, triển khai cơ chế một cửa quốc gia kết nối các Bộ, ngành; thay “đăng ký” thành “thông báo” đối với một số thủ tục như “đăng ký hợp đồng gia công”, “đăng ký, điều chỉnh và kiểm tra định mức”, “đăng ký hoạt động của đại lý làm thủ tục hải quan”… đã góp phần tiết kiệm 656 tỷ đồng/năm cho cá nhân, tổ chức.

Tổng cục Hải quan cũng đang tiếp tục phối hợp với các Bộ, ngành cải cách mạnh các thủ tục thông quan hàng hóa. Ngoài ra, ngành Hải quan đã và đang tích cực triển khai các đề án hiện đại hóa quy trình nộp thuế giữa Hải quan-Kho bạc, đề án thu nộp ngân sách nhà nước bằng phương thức điện tử; mua sắm, đầu tư trang thiết bị kỹ thuật hiện đại như máy soi container, camera giám sát, xây dựng địa điểm kiểm tra tập trung … Những nỗ lực cải cách từ ngành Hải quan bước đầu đã tạo thuận lợi cho cá nhân, tổ chức trong điều kiện hiện tại.

Đối với việc triển khai Đề án 30, ngành Thuế đã có một số cải cách nổi bật như: Các thủ tục về hóa đơn đã được cải cách theo hướng cho phép các doanh nghiệp được tự in hóa đơn và thay vì đăng ký, doanh nghiệp chỉ phải thông báo cho Bộ Tài chính khi phát hành và sử dụng mẫu hóa đơn tự in giúp tiết kiệm gần 400 tỷ đồng/năm. Đối với các thủ tục về kê khai thuế, nộp thuế GTGT, việc phân loại đối tượng để giảm tần suất kê khai thuế cho phù hợp đã tiết kiệm 615 tỷ đồng/năm. Ngoài ra, phương thức quản lý thuế cũng được thay đổi một cách căn bản trong thực hiện các thủ tục về đăng ký thuế, hoàn thuế và miễn, giảm thuế.

Có ý kiến cho rằng: Cải cách hành chính ở một số ngành hiện vẫn chưa thực sự mạnh mẽ. Theo ông, cải cách TTHC có vai trò như thế nào trong việc giải quyết vấn đề này?

TS. Ngô Hải Phan: Một trong những thách thức để thực hiện cải cách hành chính là yếu tố con người - sức ỳ khi đụng chạm đến lợi ích cục bộ của một bộ phận cán bộ, công chức. Như vậy, trong cải cách hành chính, khâu nào là quan trọng nhất? Thủ tục hay con người?

Theo quan điểm của chúng tôi, để thực hiện thành công cải cách hành chính, đối với vấn đề con người, cần phải bảo đảm thực hiện đồng bộ các giải pháp để đội ngũ cán bộ, công chức có thể “không muốn, không dám và không thể với tiêu cực”. Tuy nhiên, với điều kiện nguồn lực của đất nước còn hạn chế thì những nỗ lực về cải thiện động lực như cải cách tiền lương chưa thực sự có hiệu quả.

Do đó, trong giai đoạn hiện nay, cải cách TTHC chính là việc nên làm nhằm đảm bảo sự công khai, minh bạch, thuận tiện của TTHC. Qua đó, tạo cơ sơ để người dân, doanh nghiệp có thể giám sát hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước mà cụ thể là đội ngũ cán bộ, công chức thực hiện TTHC.

Là người gắn bó với Đề án 30 – một đề án đang được giới doanh nghiệp, doanh nhân Việt Nam quan tâm bởi nó sẽ góp phần cho kinh tế Việt Nam phát triển, ông có điều gì muốn chia sẻ với doanh nghiệp, doanh nhân xung quanh vấn đề này?

TS. Ngô Hải Phan: Một trong những bài học thành công chủ chốt của Đề án là quyết tâm chính trị - sự chỉ đạo quyết liệt của Người đứng đầu Chính phủ; bên cạnh đó là việc huy động sự tham gia rộng rãi của nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp - những đối tượng chủ yếu chịu sự tác động của TTHC vào quá trình triển khai thực hiện.

Ngay từ trong giai đoạn chuẩn bị triển khai, Đề án đã đề cao vai trò của người dân và doanh nghiệp trong việc cải cách TTHC. Theo đó, Hội đồng tư vấn cải cách TTHC đã được thành lập với sự tham gia của 15 thành viên là đại diện của các hiệp hội doanh nghiệp trong và ngoài nước, các viện nghiên cứu. Đồng thời, một cơ chế được thiết lập nhằm tạo điều kiện cho người dân và doanh nghiệp tham gia một cách bình đẳng vào việc thống kê và rà soát TTHC, thông qua các biểu mẫu thống nhất sử dụng trong thống kê và rà soát thủ tục; thông qua các hoạt động tham vấn trực tiếp và gián tiếp với các đối tượng chịu tác động của TTHC. Chính vì vậy, người dân và doanh nghiệp đã cung cấp nhiều thông tin, cứ liệu quan trọng phục vụ cho công tác thống kê, rà soát và qua đó, góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch của TTHC.

Mặc dù rất quan tâm đến vấn đề cải cách TTHC nhưng phần lớn doanh nghiệp, doanh nhân Việt Nam hiện mới dừng lại ở vị trí người quan sát, chưa thực sự tham gia tích cực vào quá trình này một cách rộng rãi. Chúng tôi hy vọng trong thời gian tới, doanh nghiệp, doanh nhân Việt Nam hãy tích cực “chung tay cải cách TTHC”; các thông tin vướng mắc từ thực tiễn hoạt động sản xuất, kinh doanh cùng với sự am hiểu chính sách hiện hành của người dân và doanh nghiệp nếu được phản ánh kịp thời sẽ là những kinh nghiệm quý báu để chúng tôi đề xuất cải cách TTHC.

Xin trân trọng cảm ơn ông!